Omgaan met kritiek als je autisme hebt

omgaan met kritiekLaten we eerlijk zijn: zelden is het leuk om te horen dat je iets fout hebt gedaan. Ook ik hoor het liefst positieve dingen, bijvoorbeeld dat ik iets goed doe en zo door moet gaan. Niets is zo fijn als bevestiging krijgen of zelfs een compliment. Complimenten moedigen aan en geven zekerheid, zekerheid die voor mensen met autisme al zo moeilijk te vinden is.

Helaas bestaat de wereld niet alleen uit complimenten. Net als andere mensen ben ik niet perfect en doe ik wel eens iets fout of zeg ik onbedoeld iets onaardigs. En ja, dan krijg ik dat natuurlijk te horen. Maar hoe ga je eigenlijk om met kritiek? Wat doe je als je je erdoor gekwetst voelt?

Kritiek en opbouwende feedback

Allereerst kan kritiek op verschillende manieren worden gegeven. Veel mensen hebben nooit geleerd hoe ze opbouwende feedback kunnen geven, waardoor kritiek er vaak direct en bot uitkomt, zonder na te gaan hoe dit op een ander overkomt.

Voor mensen met autisme, waarbij de wereld al een en al onzekerheden bevat, komt zulke kritiek vaak extra hard aan. Waarschijnlijk doe je al enorm je best om alles perfect te doen en om een goede indruk te maken. Na al het harde werk kan kritiek dan ook enorm teleurstellend zijn. Ook is het mogelijk dat je de kritiek totaal niet zag aankomen of gewoonweg niet begrijpt.

Ooit werkte ik als redacteur bij een uitgeverij, waar ik veel vertalingen deed. Op een bepaald moment ontving ik een e-mail van de hoofdredacteur over een tekst die ik had vertaald. De mail bevatte enkel de volgende zin:

Dit is niet wat in de tekst staat.

Beduusd bekeek ik de e-mail en vervolgens mijn vertaling, waar ik enorm hard aan had gewerkt. Voor mij was het onduidelijk wat er werd bedoeld en wat ik kennelijk fout had gedaan. Tranen prikten in mijn ogen. Ik werkte al gigantisch hard en dan kreeg ik ook nog eens zo’n botte e-mail! Kon dat niet anders?

Natuurlijk kan dat anders. De beste feedback is opbouwende feedback. Opbouwende feedback betekent dat kritiek zo gebracht wordt dat de ander aangemoedigd wordt om er iets van te leren. De beste feedback bestaat zelfs uit een positieve boodschap gevolgd door een leerpunt. Mijn hoofdredacteur had beter het volgende kunnen zeggen:

Je vertaling leest prettig weg, maar ik zie de hoofdpunten van de brontekst niet terug.

Vervolgens had hij verdere uitleg kunnen geven. Als feedback opbouwend gegeven wordt kun je er veel van leren. In mijn ervaring is opbouwende feedback juist fijn. Ik vind het heerlijk om bij te leren en als feedback op deze manier wordt gegeven, word ik er alleen maar door geholpen.



1. Probeer rustig te blijven

Probeer als iemand kritiek geeft vooral rustig te blijven. Natuurlijk weet ik als geen ander hoe hard kritiek kan aankomen en zelfs tot een huilbui of paniek kan leiden. Probeer rustig te blijven ademen en hou jezelf voor dat de ander het waarschijnlijk goed met je voorheeft. Ook is het mogelijk dat de kritiek niet zo onaardig bedoeld is als die overkomt.

Op het werk heeft kritiek vaak met bepaalde taken te maken. Hou je voor dat jij niet je werk bent. De kritiek is dus niet op jou persoonlijk gericht, maar op de taak die je hebt verricht. Ook zal je collega of leidinggevende je vooral iets willen bijbrengen, zodat je je werk kunt verbeteren.

2. Ga na of de kritiek terecht is

Als iemand kritiek geeft, wil dat niet zeggen dat deze terecht is. Het is goed mogelijk dat je je er helemaal niet in kunt vinden. Meningen verschillen nu eenmaal en jij mag uiteraard je eigen mening hebben.

Neem altijd de tijd om naar kritiek te luisteren en schiet niet meteen in de verdediging. Er komt vanzelf een moment waarop je kunt reageren. Het beste is om serieus naar jezelf te kijken en je af te vragen of je iets van de kritiek kunt leren. Als je direct in de verdediging schiet, kom je over als iemand waarmee niet te werken valt en die zichzelf niet wil verbeteren.

Eventueel kun je aangeven dat je even tijd nodig hebt om over de feedback na te denken. Zoek een rustige plek op om alles te verwerken en maak eventueel notities. Zo kun je meteen tot rust komen en je emoties laten zakken. Hiermee voorkom je bovendien dat je te snel en emotioneel reageert. Veel mensen met autisme hebben sowieso meer tijd nodig dan een NT’er om informatie te verwerken, gewoonweg omdat er in een gesprek een enorme lading prikkels op hen afkomt.

3. Vraag om verheldering

De beste reactie op kritiek is vragen stellen. Vooral als je je gekwetst voelt, is dit een goede methode om erachter te komen hoe iets is bedoeld. Dit kun je letterlijk vragen. Bij de kritiek van mijn hoofdredacteur had ik de volgende vragen kunnen stellen:

  • Wat bedoel je precies?
  • Wat staat er dan niet in de tekst?
  • Hoe zou jij het dan aanpakken?

Door vragen te stellen toon je dat je de kritiek serieus neemt en bereid bent om er iets mee te doen. Nadat er uitleg is gegeven, kun je de kritiek alsnog onterecht vinden. Ook bestaat de kans dat je er achterkomt dat je het verkeerd begrepen hebt en dat de boodschap niet zo negatief was bedoeld.

4. Reageer op de kritiek

Er zijn verschillende manieren om op kritiek te reageren, afhankelijk van of die terecht is. Nadat je vragen hebt gesteld, kun je kritiek accepteren of afwijzen. Een goede reactie op opbouwende feedback is:

Bedankt voor je feedback. Ik ga hier zeker mee aan de slag. Laat het maar weten als er nog iets is.

Met deze reactie toon je dat je bereid bent om te leren en ook in de toekomst openstaat voor feedback.

Het wordt lastiger als je het er totaal niet mee eens bent. In dat geval kun je het beste bij jezelf blijven en een ik-boodschap gebruiken. Bij een ik-boodschap wijs je niet naar een ander, maar geef je aan hoe je iets ervaart. Een voorbeeld:

Eerlijk gezegd kan ik mij niet vinden in wat je zegt. Ik heb wel degelijk de hoofdpunten uit de brontekst gebruikt, namelijk hier en hier. Zou je willen uitleggen waar het volgens jou misgaat?



Helaas is het niet altijd mogelijk om kritiek af te wijzen. Op je werk moet je bepaalde taken nu eenmaal op een bepaalde manier uitvoeren. Soms is het beter om gewoon te doen wat je leidinggevende wil, ook al is het niet hoe je het zelf zou hebben aangepakt.

Het is anders als een familielid kritiek geeft en je het er niet mee eens bent. Stel dat je zus kritiek geeft op je rommelige woonkamer en opmerkt dat je zo toch niet kunt leven. In dat geval kun je als volgt reageren:

Wat jammer dat je het zo ziet. Ik vind mijn woonkamer juist gezellig en heb er geen last van.

Mocht ze doorgaan met kritiek uiten, geef dan aan dat je haar mening respecteert, maar het helaas niet met haar eens bent. Het is prima om het niet met elkaar eens te zijn. Bovendien hoeft zij er niet te wonen. Laatstgenoemde kan minder leuk overkomen, dus dat zou ik bewaren voor als ze niet ophoudt. Dan is het logisch dat je intussen geïrriteerd bent.

5. Afstand nemen

Tenslotte kun je mensen tegenkomen die altijd kritiek op je hebben. Mocht je je hier aan irriteren omdat de kritiek onterecht is, dan is het wellicht beter om afstand te nemen. Sommige kritiek wordt puur uit jaloezie gegeven met als doel jou omlaag te halen. Zulke mensen kun je beter niet in je omgeving hebben. Omring je met leuke mensen die het beste met je voor hebben!

 

Vind jij kritiek moeilijk? Hoe ga jij ermee om?

 

Bronnen

Vind jij kritiek krijgen ook zo lastig?

Feedback Geven