{"id":3638,"date":"2018-01-03T11:34:45","date_gmt":"2018-01-03T09:34:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/?p=3638"},"modified":"2023-07-13T22:18:35","modified_gmt":"2023-07-13T20:18:35","slug":"omgaan-met-veranderingen-bij-volwassenen-met-autisme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/omgaan-met-veranderingen-bij-volwassenen-met-autisme\/","title":{"rendered":"Omgaan met veranderingen bij volwassenen met autisme"},"content":{"rendered":"<p><script async=\"\" src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script><br \/><!-- Mariska Media blog 2017 --><br \/><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display: inline-block; width: 728px; height: 90px;\" data-ad-client=\"ca-pub-7355582738364083\" data-ad-slot=\"1127774331\"><\/ins><br \/><script><br \/>\n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});<br \/>\n<\/script><\/p>\n<div id=\"attachment_3640\" style=\"width: 214px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/veranderingen.jpg?ssl=1\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-3640\" data-attachment-id=\"3640\" data-permalink=\"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/omgaan-met-veranderingen-bij-volwassenen-met-autisme\/veranderingen\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/veranderingen.jpg?fit=275%2C341&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"275,341\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"veranderingen\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Foto door &lt;a href=https:\/\/www.flickr.com\/photos\/aaayyymmm\/ target=_blank&gt;aaayyymm eeelectriik&lt;\/a&gt;&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/veranderingen.jpg?fit=242%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/veranderingen.jpg?fit=275%2C341&amp;ssl=1\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-3640\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/veranderingen.jpg?resize=204%2C253&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"204\" height=\"253\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/veranderingen.jpg?resize=242%2C300&amp;ssl=1 242w, https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/veranderingen.jpg?w=275&amp;ssl=1 275w\" sizes=\"(max-width: 204px) 100vw, 204px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3640\" class=\"wp-caption-text\">Foto door <a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/aaayyymmm\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">aaayyymm eeelectriik<\/a><\/p><\/div>\n<p><strong>Bij autisme denkt men vaak aan kinderen die een woedeaanval krijgen, omdat ze van slag raken door een onverwachte verandering. Er zijn echter veel volwassenen met autisme die moeite hebben om met onverwachte situaties en veranderingen om te gaan, soms met de kleinste dingen. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Voor neurotypische mensen is dit vaak moeilijk te begrijpen. Waarom zijn veranderingen zo stressvol en hoe ga je hier als volwassene met autisme mee om?<\/strong><\/p>\n<h2>Moeilijk omgaan met veranderingen door controleverlies<\/h2>\n<p>Waarom is omgaan met veranderingen zo lastig voor mensen met autisme? Voor de neurotypische mens is het vaak moeilijk te begrijpen als iemand met autisme van slag raakt door een verandering. Veranderingen horen nu eenmaal bij het leven en dingen lopen zelden precies zoals je hebt gepland.<\/p>\n<p>Voor iemand met autisme \u2013 waarvoor het leven vaak al vol struikelblokken zit \u2013 zorgen onverwachte situaties vaak voor veel stress, omdat het een gevoel van controleverlies geeft. Mensen met autisme hebben juist veel behoefte aan controle, want de wereld voelt vaak als een draaiende bol waarin ze worden meegesleurd. Ze hebben soms moeite met sociale interactie, met de eisen die door de maatschappij worden gesteld en prikkels uit de omgeving. De weinige controle die er is, is de enige houvast en onverwachte veranderingen gooien dan snel roet in het eten.<\/p>\n<h2>Voorbeelden van onverwachte veranderingen<\/h2>\n<p>Bij onverwachte veranderingen kun je aan van alles denken. Het zijn echt niet alleen grote veranderingen die mensen met autisme uit balans brengen. Het kunnen juist kleine dingen zijn, die de neurotypische mens moeilijk zal begrijpen. Voorbeelden van onverwachte veranderingen:<\/p>\n<h3>Een afspraak wordt plotseling afgezegd of een uurtje verschoven<\/h3>\n<p>Voor iemand zonder autisme is het waarschijnlijk absurd dat iemand door het verschuiven van een afspraak van slag raakt. Toch is het mogelijk. Iemand met autisme heeft zijn of haar dag mogelijk helemaal ingepland, waarbij de afspraak in het dagschema zit tussen bijvoorbeeld het schoonmaken van de huiskamer en het avondeten. Door de afspraak af te zeggen of een uurtje te verschuiven, wordt het dagschema in de war geschopt.<\/p>\n<p>Terwijl de neurotypische mens het schema gewoon even omgooit, vergt dit van iemand met autisme vaak veel energie. Opeens is er niet meer genoeg tijd om na de afspraak te koken, want dan komt de avondplanning in het geding. Er is dan echt een mind switch nodig om het schema los te laten en mee te gaan in de verandering. Niet iedereen zal hierdoor volledig van slag raken. De verandering kan ook voor vermoeidheid en lichte stressverschijnselen zorgen.<\/p>\n<h3>Er wordt op een vrije dag gevraagd om toch te komen werken<\/h3>\n<p>Als iemand met autisme een vrije dag heeft, is het goed mogelijk dat die dag in gedachten al helemaal volgepland is. Dit hoeven niet per se afspraken te zijn. Het kan ook het plan zijn om eindelijk die ene serie te kijken of een lange wandeling te maken. Het onverwacht moeten werken gooit het hele dagschema in de war. Ook hier is een mind switch nodig, die vaak moeilijk op te brengen is.<\/p>\n<h3>Een vaste routine op het werk wordt plotseling omgegooid<\/h3>\n<p>Volwassenen met autisme houden op het werk vaak van vaste routines, zodat precies duidelijk is hoe de dag eruit gaat zien. Een onverwachte wijziging in de routine kan dan ook voor veel stress zorgen. Opeens moet het werk anders worden uitgevoerd. Het vergt dan veel energie en concentratie om de wijziging in de routine door te voeren en als normaal te beschouwen.<\/p>\n<h3>Iemand verplaatst of verandert iets in huis<\/h3>\n<p>Veel mensen met autisme hechten veel waarde aan de inrichting van hun huis. Spullen hebben een vaste plek, omdat dit een gevoel van rust en controle geeft. Zelfs de kleinste dingen kunnen een vaste plek hebben, bijvoorbeeld de pen om het boodschappenlijstje mee te schrijven of een drinkglas dat de hele dag wordt gebruikt. Het kan dan ook voor stress en irritatie zorgen als dergelijke voorwerpen door een ander worden verplaatst.<\/p>\n<p>Ook andere veranderingen kunnen voor spanning zorgen. Als een gast de gordijnen dicht doet en die daardoor een beetje scheef hangen, kan dat al vervelend zijn, net als het anders indelen van de vaatwasser.<br \/><script async=\"\" src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script><br \/><!-- Mariska sidebar responsive --><br \/><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display: block;\" data-ad-client=\"ca-pub-7355582738364083\" data-ad-slot=\"6913086506\" data-ad-format=\"auto\"><\/ins><br \/><script><br \/>\n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});<br \/>\n<\/script><\/p>\n<h2>Wijs een onverwachte verandering niet meteen af<\/h2>\n<p>Probeer als iemand een wijziging voorstelt, die niet meteen af te wijzen, bijvoorbeeld als een afspraak een uurtje verschoven wordt of als je gevraagd wordt om diezelfde avond mee uit gaan. Geef aan dat je bedenktijd nodig hebt en zeg dat je hier later op terugkomt. Door rustig over de mogelijke verandering na te denken, kun je aan de nieuwe situatie wennen en heb je het gevoel van controle. Dit werkt stressverlagend en kan er zelfs voor zorgen dat je zonder problemen akkoord gaat.<\/p>\n<h3>Spreek je gevoelens uit<\/h3>\n<p>Als een verandering onontkoombaar is, bijvoorbeeld een wijziging in de routine op het werk, spreek dan je gevoelens uit. Geef aan dat je de verandering lastig vindt en waarschijnlijk meer tijd nodig hebt om hieraan te wennen. Het uitspreken van je gevoelens kan de spanning wegnemen, omdat de omgeving dan op de hoogte is en rekening met je kan houden. Het kan ook helpen om eerst mee te kijken terwijl een ander de taak voor het eerst doet.<\/p>\n<h3>Raak niet in paniek<\/h3>\n<p>Probeer bij een onverwachte situatie niet meteen in paniek te raken. Neem even de tijd voor jezelf en probeer rustig adem te halen of doe een meditatieoefening. Je kunt jezelf hierbij even afzonderen, bijvoorbeeld op het toilet. Probeer zo praktisch mogelijk te bedenken hoe je met de verandering om kunt gaan of wie je hierbij om hulp kunt vragen. Soms is de angst vooraf groter dan de daadwerkelijke uitvoer.<\/p>\n<h3>Probeer te relativeren<\/h3>\n<p>Misschien helpt het om je af te vragen of de verandering groot genoeg is om je daadwerkelijk over op te winden. Als een gast in je huis de gordijnen scheef dicht doet, dan kun je hier op verschillende manieren mee omgaan. Waarschijnlijk heeft hij of zij de beste bedoelingen en is zich er niet eens van bewust dat het scheef hangende gordijn storend is. Probeer je niet te ergeren en hang het gordijn desnoods recht als de ander even de kamer uit is.<\/p>\n<h3>Nee zeggen mag<\/h3>\n<p>Als een verandering echt te veel stress oplevert, bijvoorbeeld een onverwacht voorstel om diezelfde dag iets leuks te gaan doen of als je onverwacht moet invallen, weet dan dat je ook &#8216;nee&#8217; mag zeggen. In bepaalde gevallen is het afdoende om te zeggen dat je die dag niet kunt, ook al ben je gewoon thuis. Voor jou komt het gewoon niet uit en dat is genoeg. Je hoeft je dan niet te verantwoorden en vaak is het zelfs beter om geen uitleg te geven, omdat de omgeving het wellicht niet begrijpt. Hoe meer je vertelt, hoe eerder er een discussie kan ontstaan.<\/p>\n\n\n<p><strong>Bekijk ook de video Omgaan met Onverwachte Situaties<\/strong><\/p>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/6ywqOeni0Wo\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on the_content --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on the_content -->","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bij autisme denkt men vaak aan kinderen die een woedeaanval krijgen, omdat ze van slag raken door een onverwachte verandering. Er zijn echter veel volwassenen met autisme die moeite hebben om met onverwachte situaties en veranderingen om te gaan, soms met de kleinste dingen. Voor neurotypische mensen is dit vaak moeilijk te begrijpen. Waarom zijn [&hellip;]<!-- AddThis Advanced Settings generic via filter on get_the_excerpt --><!-- AddThis Share Buttons generic via filter on get_the_excerpt --><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3640,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"spay_email":""},"categories":[782],"tags":[797,798],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/veranderingen.jpg?fit=275%2C341&ssl=1","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p1qaJA-WG","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":4202,"url":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/minder-stress-door-beweging-bij-volwassenen-met-autisme\/","url_meta":{"origin":3638,"position":0},"title":"Minder stress door beweging bij volwassenen met autisme","date":"5 november 2018","format":false,"excerpt":"Toen ik op school zat, had ik een gigantische hekel aan gym. Voor mij waren deze uren een ware kwelling: ik was slecht in groepssporten en was vaak ook nog het mikpunt van pesterijen, die bij voorkeur tijdens de gymles werden uitgevoerd. Toch was het niet het bewegen zelf waar\u2026","rel":"","context":"In &quot;Psychosomatische klachten&quot;","img":{"alt_text":"minder stress door bewegen","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/bewegen.png?fit=1200%2C950&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4079,"url":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/angst-bij-volwassenen-met-autisme-hoe-uit-zich-dat\/","url_meta":{"origin":3638,"position":1},"title":"Angst bij volwassenen met autisme: hoe uit zich dat?","date":"13 juni 2018","format":false,"excerpt":"Als volwassene met een autismespectrumstoornis (ASS) (bij mij: asperger syndroom) weet ik als geen ander wat angst betekent. Al vanaf de tienerjaren begonnen bij mij angstklachten te ontwikkelen, waaronder faalangst en dwanggedachten, die toen ik begin twintig was uitgroeiden tot een angststoornis met paniekaanvallen. Sindsdien loopt angst als een rode\u2026","rel":"","context":"In &quot;Angstgedachten&quot;","img":{"alt_text":"angst bij autisme","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/angst.png?fit=1200%2C850&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4586,"url":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/autisme-en-chronische-vermoeidheid-hierdoor-ben-je-altijd-moe\/","url_meta":{"origin":3638,"position":2},"title":"Autisme en CHRONISCHE VERMOEIDHEID: hierdoor ben je altijd moe","date":"6 april 2022","format":false,"excerpt":"Heb je het gevoel dat je altijd moe bent? Of duurt het bij jou langer om van vermoeidheid te herstellen? Als je autisme hebt, dan is chronische vermoeidheid een veelvoorkomend iets. Waarschijnlijk valt het leven je zwaarder dan bij andere mensen. Maar hoe komt dat precies? Waarom ben je altijd\u2026","rel":"","context":"In &quot;Vermoeidheid&quot;","img":{"alt_text":"chronische vermoeidheid","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/oververmoeid.png?fit=1200%2C676&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4299,"url":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/waarom-een-diagnose-autisme-belangrijk-is\/","url_meta":{"origin":3638,"position":3},"title":"Waarom een diagnose autisme belangrijk is","date":"23 februari 2020","format":false,"excerpt":"Opeens is het zover: je krijgt de diagnose Autisme Spectrum Stoornis (ASS). Na een diagnosetraject van meerdere, mogelijk intensieve sessies, weet je eindelijk dat je autisme hebt. Voor de een is het een schok, voor de ander iets wat al vermoed werd. Misschien is voor jou nu alles anders. Of\u2026","rel":"","context":"In &quot;Autisme&quot;","img":{"alt_text":"diagnose autisme","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/diagnoseautisme.png?fit=1200%2C935&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4605,"url":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/autisme-woonenquete-hoe-tevreden-ben-je-met-je-woning\/","url_meta":{"origin":3638,"position":4},"title":"Autisme Woonenqu\u00eate: hoe tevreden ben je met je woning?","date":"20 april 2022","format":false,"excerpt":"Heb je een autismespectrumstoornis (ASS) en woon je zelfstandig? Dan kun je deelnemen aan de Autisme Woonenqu\u00eate. Deze woonenqu\u00eate is bedoeld om de woontevredenheid van mensen met autisme in kaart te brengen. Waarom de Autisme Woonenqu\u00eate? Ben je tevreden met je huidige woning? Dan ben ik benieuwd waarom!Ben je juist\u2026","rel":"","context":"In &quot;Wonen&quot;","img":{"alt_text":"woonenquete autisme","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/woonenquete.png?fit=1200%2C676&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4106,"url":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/aangeleerd-gedrag-bij-volwassenen-met-autisme\/","url_meta":{"origin":3638,"position":5},"title":"Aangeleerd gedrag bij volwassenen met autisme: hoe werkt dat?","date":"17 juli 2018","format":false,"excerpt":"Laatst kreeg ik het weer te horen: 'het lijkt net alsof je helemaal geen autisme hebt! Je communiceert gewoon als ieder ander.' Deze goed bedoelde opmerking zette mij wel even aan het denken. Vind ik dit nu juist wel of niet fijn om te horen? Natuurlijk is het een compliment\u2026","rel":"","context":"In &quot;Aangeleerd gedrag&quot;","img":{"alt_text":"aangeleerd gedrag","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-content\/uploads\/aangeleerdgedrag.png?fit=1200%2C962&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3638"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3638"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4760,"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3638\/revisions\/4760"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mariskamedia.nl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}