Wanneer er over een autistische stoornis wordt gesproken, denken veel mensen aan een kluizenaar die alleen maar oog heeft voor modeltreinen en sociaal onhandig is. Of er wordt aan een kwebbelmeisje gedacht dat alleen maar over haar favoriete acteurs praat.
Veel mensen met autisme zijn echter niet zo beperkt in hun interessegebied. Wel beschikken zij vaak over een of meerdere zogenoemde fieps. Wat zijn fieps en wat zijn de voor- en nadelen ervan?
Wat zijn fieps?
Fieps zijn specifieke interesses bij mensen met een autistische stoornis. Het gaat hierbij niet om alleen maar een hobby of interesse zoals bij neurotypische personen, maar om extreem gedrag.
Terwijl een neurotypische persoon uit interesse bijvoorbeeld over een glutenvrij dieet leest, kan iemand met autisme hier zo in opgaan dat die dagenlang artikelen op internet opzoekt of boeken leest. Hierbij kunnen andere bezigheden zelfs ondergeschikt raken.
Sommige mensen met autisme worden niet voor niets wandelende encyclopedieën genoemd. Misschien weet iemand wel alles over dinosaurussen, waaronder de moeilijkste namen en data waarin de verschillende soorten leefden. Een ander gaat misschien wel helemaal op in pensioenstelsels en kan hier tot in de kleinste details over vertellen.
Deze informatie kan door neurotypische personen als nutteloos worden beschouwd, tenzij je onderzoeker bent in dit vakgebied. Iemand met autisme kan er echter een uitdaging van maken om de kleinste details te onthouden. Ook vertellen ze graag honderduit over hun fiep, zich soms zelfs onbewust van het feit dat de gesprekspartner zich begint te vervelen.
Voorbeelden van fieps:
- postzegels verzamelen
- alles lezen en verzamelen over Vikingen
- het hele leven staat in het teken van gezond eten
- helemaal opgaan in Lord of the Rings
Waarom hebben mensen met autisme fieps?
Er zijn verschillende redenen waarom mensen met autisme sterk opgaan in bepaalde hobby’s of interesses. Allereerst kan het een gevoel van controle geven om alles over een specifiek onderwerp te weten. Aangezien de wereld voor mensen met autisme vaak lastig is en ze moeite hebben om grip te krijgen op gebeurtenissen en mensen om hen heen, richten ze zich op iets waar ze wel grip op hebben, zoals het leren van feitjes. Vaak zijn ze zeer goed in het onthouden van details, omdat ze die sowieso eerder opmerken dan neurotypische personen.
Ten tweede kan een fiep helpen om stress te reguleren. Aangezien veel mensen met een autistische stoornis in het dagelijks leven stress ervaren, kan het heerlijk zijn om helemaal in een bepaald onderwerp op te gaan en de wereld even te vergeten (1).
Een voordeel van fieps
Vaak ziet de omgeving fieps als extreem gedrag bij mensen met autisme. De interesse of hobby gaat zo ver dat het voor de omgeving een nutteloze tijdsbesteding lijkt. Toch zit er zeker een voordeel aan fieps. Het intens opgaan in een interessegebied kan zeer nuttig zijn op de werkvloer. Mensen met autisme kunnen zich hierdoor namelijk enorm goed focussen en feitjes onthouden. Niet voor niets kunnen ze uitblinken in onderzoekswerk of programmeren. Wie schrijftalent heeft kan zelfs een boek schrijven over een favoriet onderwerp.
Nadelen van fieps
Een nadeel van fieps is dat een groot deel van de tijd en aandacht naar specifieke interesses gaat. Hierdoor kunnen noodzakelijke dingen worden vergeten, bijvoorbeeld het schoonmaken van het huis en het onderhouden van contacten.
Ook gaan sommige verzamelaars zo ver dat ze al hun geld aan hun verzameling uitgeven en hun woning volgestopt wordt met bijvoorbeeld modeltreinen, poppen of boeken.
Sommige mensen met autisme praten alleen maar over hun fiep, ook al heeft de gesprekspartner hier geen interesse in. Hierdoor kunnen ze in een sociaal isolement raken, tenzij ze zich bijvoorbeeld bij een hobbyclub aansluiten met gelijkgestemden.
Iedere autist is anders
Iedere autist is anders. De een gaat bijna volledig op in zijn of haar fiep, terwijl de ander geen of nauwelijks fieps heeft. Een fiep hoeft niet per definitie een beperkt sociaal leven te betekenen, ook al hebben sommige mensen dat stereotype bij autisme voor ogen.
Wat zijn jou fieps en lukt het jou om balans te houden tussen je dagelijkse verplichtingen en je fieps?
(1) http://succesvolautisme.eu/portfolio/fiepen/
Nog nooooit van ‘fieps’ gehoord. Klinkt net als een manier om ‘fixaties’ schattiger te maken. Een onschuldig woord voor iets onschuldigs, maar om op zeg. FIEPS?! Welke idioot heeft dat nou weer verzonnen? Nee, noem ’t beestje nou maar gewoon bij z’n naam, daar is niks mis mee! Bah, dat klinkt ook zo kinderlijk… fiep.
Maar goed, hier een lijstje van mijn dagelijkse fixaties;
– Diepgaand onderzoek doen voor verhalen
– schrijven, schrijven, schrijven
– mijn computer
Vroeger was dat wel anders. Toen kon ik de hele TV gids uit m’n hoofd en wist ik alle telefoon nummers uit m’n hoofd, maar schrijven was toen al een ding. Ik weet nog steeds een klein beetje over een breed scala van onderwerpen haha.
Mijn fixaties zitten mij niet in de weg voor mijn dagelijks leven. Ik heb mezelf aangeleerd dat ik elke dag de deur uit moet voor boodschappen, en schoonmaken doe ik als iets echt gedaan moet worden. Het is hier echt geen zwijnenstal 🙂
Ik praat ook alleen maar over m’n schrijven met m’n schrijf vrienden, en als m’n vriend vraagt hoe het er mee gaat. Mijn research gaat zo diep dat ik nu andere schrijvers in mijn kring goed kan helpen!
Ik ben ook een videogame streamer op twitch, maar m’n schrijven gaat toch voor, is veel leuker! Mijn followers weten dit.
Het is lastig om te zorgen dat je fixaties niet je dagelijks leven overnemen, maar met een beetje omdenken en volharding lukt dat wel, ik heb er gelukkig nog nooit problemen mee gehad.
Bedankt voor je reactie. Ja, eigenlijk wel een raar woord, hè? 🙂 Wie zou dat bedacht hebben?
Fijn dat je je fieps :’) onder controle weet te houden. Je flink in een onderwerp kunnen dompelen is ideaal bij schrijven. Leuk dat je dat nog steeds doet.